Türkiye’de Ebelik Bölümlerinin Akademik ve Fizik Profili


Çakır Koçak Y. , Öztürk Can H. (Yürütücü) , Yücel U. , Demirelöz Akyüz M. , Çeber Turfan E.

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, 2013 - 2015

  • Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
  • Başlama Tarihi: Mayıs 2013
  • Bitiş Tarihi: Ekim 2015

Proje Özeti

Giriş-Amaç: Ebelik, en eski mesleklerden biridir. Ebelik eğitimi, Türkiye’de ilk kez 1800’lü yıllarda başlamış, günümüzde lisans ve lisansüstü programlar ile sürdürülmektedir. Araştırma ile Ülkemizdeki ebelik bölümlerinin akademik ve fiziki koşullarına ilişkin verileri değerlendirmek ve ortaya koyabilmek amaçlanmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı olarak gerçekleştirilen araştırmanın verileri, bölüm başkanları ve bölüm öğretim elemanlarından, Şubat-Ekim 2013 tarihleri arasında toplanmıştır. Türkiye’deki üniversitelerde ebelik eğitimi veren bölümler (n=46) ve buralarda görevli öğretim üye/elemanlarının tümü (n=183)  evreni oluşturmuştur. Araştırmada örnek seçimi yapılmamış, evrenin tamamına ulaşmak hedeflenmiştir. Araştırmanın yürütülebilmesi için etik ve yasal izinler alınmıştır. Veriler, SPSS16.0 programı ile çözümlenmiştir. Bulgular: Türkiye’de ilk lisans düzeyinde ebelik bölümü 1995 yılında açılmıştır. Araştırma evrenindeki 46 ebelik bölümünün 35’inde toplam 183 öğretim elemanı vardır. Çalışma sonuçlarına göre ebelik lisans eğitimi devam etmeyen üniversitelerin olduğu, şuana kadar 9.461 ebenin mezun olduğu,  bölümlerin %25.7’sinin binalarının üniversite kampüsü dışında, beceri laboratuvarı olanların ancak %47.7'sinin yeterli koşullarda olduğu saptanmıştır. Bölümlerin öğretim üye/elemanlarının %37.5’inin ebe olduğu,  akademik personel sayısı beş ve altında olan 21 adet bölüm olduğu ve ebelik lisans eğitiminin daha çok diğer bilim dallarından öğretim elemanları tarafından yürütüldüğü saptanmıştır. Ebelik bölüm başkanları ikinci sıklıkla ebelerdir. Öğretim üye/elemanlarının çalışma yaşamında en sık karşılaştıkları sorunların; öğrenci sayısının fazlalığı, uygulama alanlarının yetersizliği, akademik gelişme ve yükselme ile ilgili sorunlar olduğu saptanmıştır. Sonuç: Ülkemizde Ebelik Bölümleri akademik açıdan gelişme gösteriyor olsa da henüz yeterli sayıda ebe akademisyenin olmaması nedeniyle lisans eğitimi daha çok diğer sağlık bilimleri ve diğer alanlardan akademisyenler tarafından yürütülmektedir. Öneriler: Bölümlerin akademik personel ve fiziki açıdan ihtiyaçlarının belirlenmesi, ihtiyaca yönelik eylem planlarının hazırlanması konusunda gerekli girişimlerde bulunulması gerekmektedir. Ayrıca, ebelik eğitim ve öğretim programlarının yapısının uluslararası boyutlarda güçlendirilmesi ve ebe akademisyenlerin yetiştirilmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Teşekkür: Verilerin toplamasında ve çalışma ekibine iletilme sürecinde verdikleri destekler nedeni ile ebelik bölüm başkanlarına,  öğretim üye/elemanlarına ve Bilimsel Araştırma Fonu 13-ASYO-011 proje no ile destekleyen Ege Üniversitesi Rektörlüğü’ne teşekkür ederiz.

Not: Araştırma Ebelikte Eğitim Araştırma Geliştirme Derneği (EBEARGE)’ne ithaf olunmuştur.