Geliştirilmiş İzmir Kekiği Origanum onites L Klonlarının Moleküler Genetik Özelliklerinin Araştırılması


Bayram E. (Yürütücü) , Yüce S., Akçalı Gıachıno R. R. , Furan M. A. , Aykut Tonk F.

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, 2002 - 2004

  • Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
  • Başlama Tarihi: Eylül 2002
  • Bitiş Tarihi: Eylül 2004

Proje Özeti

Önemli bir ihraç ürünümüz olan yurdumuzun özellikle Batı ve Güney-Batı bölgelerinde en iyi ekolojik isteklerini bulan İzmir kekiği (Origanum onites L.)  üzerinde bugüne kadar moleküler düzeyde araştırma yapılmamıştır. Bu çalışma ile ülkemizde ilk defa daha önce klon seleksiyonu yöntemi kullanılarak geliştirilen klonların biyoteknolojik açıdan özellikleri ortaya konmuştur. Önemli bir tıbbi bitki olan İzmir kekiği (Origanum onites L.) üzerinde yapılacak ıslah çalışmalarının başarısı her şeyden önce başlangıç materyalinin genetik olarak sağlıklı bir biçimde karakterize edilmesine bağlıdır. Son yıllarda bu amaçla moleküler markörler başarı ile kullanılmaktadır.

 İzmir kekiğinde genotipik değişkenliği moleküler markörler yardımıyla belirlemek, genotiplerin genetik analizlerinin DNA düzeyinde yapılarak, moleküler markör tekniklerinden RAPD (Random Amplified Polymorphic DNA) metodu yardımıyla genetik farklılık ve benzerliklerini ortaya koymak ve agronomik özellikleri üstün tiplerin yanında dünya pazarlarının Origanum onites L.’de  aradığı uçucu yağı ve uçucu yağda carvacrol oranı yüksek tipleri saptamak projenin ana konusunu oluşturmaktadır.

Yapılan DNA analizleri sonucunda genotipler arasında önemli bir genetik varyasyon bulunduğu, birbirine en uzak genotiplerin 661 ve 747 nolu klonlar, en yakın genotiplerin ise 1319 ve 1431 nolu klonlar olduğu belirlenmiştir.

Kekik klonlarında uçucu yağ oranları minimum % 3.25, maksimum % 6.25 olarak saptanmıştır. En düşük değer 789 nolu  Antalya-Manavgat-Side orijinli, en yüksek değer ise 1431 nolu İzmir-Ödemiş-Çaylı kökenli bitkiden elde edilmiştir. Çalışmamızda bir klon thymol (661 nolu klon ), diğerleri ise carvacrol tipi olarak belirlenmiş, carvacrol oranının oldukça yüksek olduğu görülmüştür.