Bir Halüsinojen Türevi olan 5-MeO-MİPT’in İdrarda Tayinine Yönelik Kemometrik Yöntem Geliştirilmesi


Aydoğdu M. , Döğer R. , Emen E., Ertaş H. , Akgür S. A. (Yürütücü)

Diğer Özel Kurumlarca Desteklenen Proje, 2017 - 2019

  • Proje Türü: Diğer Özel Kurumlarca Desteklenen Proje
  • Başlama Tarihi: Kasım 2017
  • Bitiş Tarihi: Mayıs 2019

Proje Özeti

Yeni tasarım maddelerin kolay bulunması ve ucuz olması nedeniyle kullanımı ülkemizde ve dünyada giderek artan ve kalıcı çözümler üretilmesi gereken bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Halüsinojenik etkilerinden dolayı tercih edilen yeni tasarım maddelerden biri olan 5-MeO-MİPT internette araştırıldığında magic mushroom denilen mantarlarda bulunan psilosibin maddesinin yerini alacağı yönde cazip ve ilgi çekici reklamlarla satılmaktadır.

Yeni tasarım maddeler; içeriklerinin sürekli değişmesi ve laboratuvarlarda analizlerinin zorluğundan dolayı kullanıcılar tarafından yaygın olarak tercih edilmektedir. Hali hazırda piyasada olan yeni tasarım maddeleri kullanan kişilerin saptanmasına yönelik olarak, bu maddelerin tanımlanması adli ve klinik laboratuvarlar için önemli sorunların başında gelmektedir. Madde ve dolayısıyla madde kullanımının, yasalarımızca adli sistemlerle olan yakın ilişkisi, bağımlılık ile ilgili kişilerin toksikolojik aşamalardaki sorumluluğunu artırmaktadır.

 

Biyolojik materyallerin ve yeni tasarım maddelerin karmaşık yapıları nedeniyle örnek hazırlama aşamasından analiz sonucunun yorumlanması aşamasına kadar olan süreç büyük önem arz etmektedir. Örnek hazırlama tekniklerinin geliştirilmesi yanında kullanılacak kimyasalların, analiz sürelerinin ve deney sayılarının azaltılmasına olanak sağlayan kemometrik yöntemler son yıllarda uygulanmaya başlanmıştır.  Yapılan kemometrik tasarımlar ile kullanılan analiz yöntemleri optimize edilerek daha etkin analiz yapılması sağlanmaktadır. Bu doğrultuda yeşil çevreye de katkıda bulunulmaktadır.

Ülkemizde bağımlılık ve toksikoloji alanında varlık gösteren BATI Enstitüsü bünyesinde bu tür invaziv olmayan, yerli üretim ve pratik analiz tekniklerinin geliştirilmesi önemli bir misyon olarak benimsenmiştir. Bu projede 5-MeO-MİPT’in biyolojik örnek olarak seçilen idrarda hassas, duyarlı ve güvenilir analizi için kemometrik yöntem geliştirilecektir. Geliştirilecek analiz yöntemiyle ülkemizde bu maddenin kullanımına dair veriler elde edilmesine olanak sağlayacaktır.