Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Öğretmenlerin Eğitim Ortamlarında Kullandıkları Önleyici Yaklaşım Biçimlerine Yönelik Farkındalıklarının incelenmesi


Güzeldere Aydın D., Karabay Ş. , Arıcı S.

II. International Education Research and Teacher Education Congress, Aydın, Türkiye, 13 Eylül 2018 - 15 Eylül 2019, ss.504-505

  • Basıldığı Şehir: Aydın
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.504-505

Özet

Problem Durumu

Sınıf içerisinde öğretmeniyle duygusal bağlamda destekleyici bir etkileşim içinde olduğunu deneyimleyen çocuklar ile öğretmenlerini uyaran ve cezalandıran bir kişi olarak algılayan ve kendilerini dışlanmış hisseden çocuklar arasında öğretmenleriyle kuracakları ilişkiden edinilen kazanımların farklılık gösterebileceği düşünüldüğünde etkili öğretmenin problemlerin ortaya çıkmasını beklemeden, önlem alma ve olumlu yaklaşımı kullanarak sınıf içinde sorunları önlemeye çalışması gerekmektedir (Pianta ve Hamre, 2001). Bu noktada öğretmenlerin sınıf içinde problemler ortaya çıkmadan önce çocukların ihtiyaçlarını destekleyen hassas ve cevaplayıcı boyutta önleyici yaklaşımlar kullanıp kullanmadıklarını çocukların bakış açıları ile değerlendirmek oldukça kritik bir öneme sahiptir. Bu araştırmada okulöncesi dönem çocuklarının, öğretmenlerin eğitim ortamlarında kullandıkları önleyici yaklaşım biçimlerine yönelik farkındalıklarının incelenmesi amaçlanmaktadır.

Araştırma Yöntemi

Çalışma nitel araştırma desenlerinden durum çalışması deseni kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Desenin bu çalışmada kullanılmasında; durum çalışmasının tanımında yer alan; güncel bir olguyu kendi gerçek yaşam çerçevesi içinde çalışma, ortam ve olayların bütüncül yorumunu hedefleme ve olgu ile içerik arasındaki sınırları kesin hatlarıyla çizememe (Yin, 2013) özelliklerinin çalışma ile paralellik göstermesi etkili olmuştur. Bu çalışmada maksimum çeşitlilik örneklemesi kullanılarak, İzmir ilinde düşük-orta-yüksek sosyo-kültürel düzeye sahip 3 bağımsız anaokulundan 90 çocuk ile yürütülmüştür. Çalışmada verilerin toplanması amacıyla görüşme yöntemi kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir.

Araştırma Sonuçları ve Öneriler

“Kuralların işleyişi, fiziksel ortamın düzenlenmesi, günlük eğitim akışının planlanması

/uygulanması ve olumlu bir sınıf atmosferinin oluşturulması” kategorilerine bağlı tema ve alt temalar ortaya çıkmıştır. Çocukların kurallara yönelik ifade sıklıkları incelendiğinde en sık, birbirlerine ve materyallere zarar vermeme kuralı ortaya çıkmıştır. Ayrıca kuralları belirleyenin öğretmen olduğu ve sıklıkla ceza yöntemine başvurulduğu ortaya çıkmıştır. Fiziksel ortamın düzenlenmesi kategorisinde ise çocukları sıklıkla merkezlere yönlendirmenin olmadığını ve geçiş kuralının bulunmadığını belirtmişlerdir. Günlük eğitim akışı kategorisinde ise çocukların rutinlere dair orta düzeyde bir farkındalıklarının olduğu belirlenmiştir. Olumlu sınıf kategorisinde ise genellikle çocukların kendi aralarında ve öğretmenleri ile yardımlaşan/paylaşan ilişkiler sürdürdükleri; sınıf içi etkileşimlerin olumlu olduğu sonucu elde edilmiştir. Ancak öğretmenlerin tepkisel yaklaşımlarına yönelik ifadelerinin önleyici yaklaşımlardan çok daha sık olduğu kaydedilmiştir. Çalışmanın sonucunda öğretmenlerin önleyici yaklaşımları sınıf içerisinde uygulamaya yönelik yeterli donanıma sahip olmadıkları bilgisine ulaşılmıştır. Öğretmenlere, çocuk öğretmen ilişkisini güçlendirecek, olumlu sınıf atmosferinin oluşturulmasını sağlayacak, kuralların tutarlı bir şekilde uygulanmasını destekleyecek teorikten ziyade uygulamaya dayalı önleyici yaklaşım biçimlerini kapsayan eğitim programlarının sunulması gerektiği önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: önleyici yaklaşım, sınıf yönetimi, kurallar, öğrenme merkezi