Bitki Hastalıklarının Entegre Yönetiminde Bitki İmmunitesi Uyarıcılarının Potansiyel Kullanımı


Creative Commons License

Tosun N. , Onan E.

Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, cilt.57, ss.145-156, 2020 (Hakemli Üniversite Dergisi)

  • Cilt numarası: 57 Konu: 1
  • Basım Tarihi: 2020
  • Doi Numarası: 10.20289/zfdergi.526102
  • Dergi Adı: Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi
  • Sayfa Sayıları: ss.145-156

Özet

Bitki hastalıklarının kontrolü büyük oranda fungisitlerin, bakterisitlerin ve insektisitlerin kullanımına dayanmaktadır. Bu kimyasallar patojenlere ve/veya bitki hastalıklarının vektörlerine toksik olan bileşiklerdir. Ancak, kimyasal pestisitlerin ve/veya parçalanma ürünlerinin çevre kirliliği ve gıda güvenliği sorunları nedeniyle kullanımınlarını azaltmak/sınırlamak arayışı gündemde ilk sıraya oturmuştur. Bitki immunitesinin nasıl arttırılacağı, son yıllarda bitki korumada yeni ve hızlı gelişen araştırma alanıdır. Elisitör olarak da adlandırılan bitki immunitesini uyarıcı bileşikler biyolojik olan ve olmayan aktif moleküller olmak üzere iki grupta toplanabilir. Biyolojik olanlar patojen ile konukçusu arasındaki etkileşim sırasında üretilen aktif küçük moleküllerdir. Bunlar metabolitler, oligosakkaritler, glikoproteinler, glikopeptidler, proteinler, polipeptidler, lipitler, maya fermentasyon ürünü cerevisane ve diğer hücresel bileşenlerdir. Biyolojik olmayan aktif moleküller ise, sentetik bitki immunitesi uyarıcı kimyasallardır. Başlıcaları; SA türevleri, isonikotinik asit türevleri (INA), thiadiazole ve isothiazole türevleri, JA analoğu ve β-aminobutirik asit (BABA)’tir. Bitki immunitesi uyarıcılarının bitkisel üretimde pratikte kullanılması ilaçlama programlarında kimyasal pestisitlerin kullanım alanını daraltacak, buna bağlı olarak da sürdürülebilir tarımın gelişmesine katkıda bulunacaktır. Bu derlemede bitkisel üretimde biyotik hastalıklara karşı yeni kullanılmaya başlanan ve kullanım alanı gittikçe genişleyen “biyolojik kaynaklı bitki immunitesi uyarıcıları” ile “sentetik bitki immunitesi uyarıcı kimyasallar”a dikkat çekilmektedir.

Management of plant diseases relies substantially on the application of fungicides, bactericides and insecticides. These pesticides kill or suppress both the pathogens and their vectors. Either overuse or inappropriate use of chemical pesticides could give rise to environmental pollution, food safety concern and side effects of non-target organisms. Therefore, search for alternative ways of both reducing the use of chemical pesticides has been on the top of the agenda. Methods that increase plant immunity have been a new and rapidly developing field in plant protection research in recent years. Immunity inducers can be divided into nonbiologically and biologically active molecules. Biologically active molecules are active small molecules produced during the interaction between the pathogen and its host. They are metabolites, oligosaccharides, glycoproteins, glycopeptides, proteins, polypeptides, lipids, cerevisane obtained by yeast fermentation processes and other cellular components. Nonbiologically active molecules are synthetic immunity inducers. These are SA derivatives, Isonicotinic acid derivatives (INA), Thiadiazole and Isothiazole derivatives, JA analog and β-aminobutyric acid (BABA). The uses of plant immunity inducers in practice in plant production could decrease both the numbers of applications and the total amount of pesticides in sypraying programs, thus could contribute the development of sustainable agriculture. In this review, recent studies are included on proteins, oligosaccharides and microbial stimulants from biologically active molecules, and SA derivatives, isonicotinic acid derivatives (INA), thiadiazole and isothiazole derivatives, JA analog, β-aminobutyric acid (BABA) from synthetic immunity inducers related plant disease management.