Kentsel Kültürel Turizmde Ağ Toplumu ve Paylaşım Kültürünün Turizm Coğrafyası Yaklaşımıyla Değerlendirilmesi İzmir Örneği


Demir E.

9. Lisansüstü Turizm Öğrencileri Kongresi, Gazimagusa, Kıbrıs (Kktc), 5 - 08 Nisan 2018, ss.57-58

  • Basıldığı Şehir: Gazimagusa
  • Basıldığı Ülke: Kıbrıs (Kktc)
  • Sayfa Sayıları: ss.57-58

Özet

Turizm, çağımıza ait bir sosyo kültürel ve ekonomik faaliyet olarak görülse de çok daha eskiye dayanan bir başlangıcı ve uzun bir tarihsel süreci mevcuttur. Bu nedenle, turizm faaliyetlerinin ortaya çıkışı, gelişimi, yayılışı ve çeşitlenmesi turizm literatüründe; modern öncesi, modern ve postmodern olmak üzere üç döneme ayrılarak ele alınmaktadır. Bu yüksek lisans tezinde, modern öncesi ve modern turizm dönemleri; katılan kitle, geçirilen süre, öncelikli motivasyon kaynağı ve destinasyon seçimi bağlamında irdelenerek postmodern turizm dönemine kadarki tarihsel süreç aktarılmaya çalışılmıştır. Bu çabanın ardından, postmodern turizm asıl çalışılmak istenen dönem olarak belirlenmiş, söz konusu dönemi hazırlayan önemli süreçlerden olan bilgi ve iletişim teknolojileri üzerinde durulmuş ve bu teknolojilerin turizm endüstrisine ve coğrafyasına olan yansımalarına yoğunlaşılmıştır.

Kitleselleşme ve farklılaşma süreçleriyle şekillenen modern dönemden bireyselleşme ve aynılaşmanın önem kazandığı postmodern turizme geçiş, bilgi ve iletişim teknolojilerinde meydana gelen gelişmelerle hız kazanmaktadır. Web 1.0’dan Web 2.0’a geçişle ortaya çıkan sosyal medya, ağ toplumu ve paylaşım ekonomisi gibi kavramlar, seyahatle ilişkili mal ve hizmetlerin üretildiği, paylaşıldığı ve tüketildiği alanlara dönüşmüştür. Bu dönemle birlikte paylaşım kültürünü benimsemiş ağ toplumu bireyleri üre-tüketici konumuna yükselerek geleneksel paydaşlar tarafından üretilen ve dolaşıma sokulan ulaşım, konaklama, yeme-içme ve aktivite arzını karşılayabilen bir yapıya bürünmüştür. Ağ toplumu ve paylaşım kültürünün yatay ve dikey yönde yaygınlık kazanması ve manevi kültür öğelerine duyulan ilginin giderek artması, postmodern turizm faaliyetlerinin küresel ölçekte gelişimini, çeşitlenmesini ve farklı coğrafyalara hızla yayılmasını sağlamaktadır.

Tezin amacı, bilgi ve iletişim teknolojilerindeki yeniliklerin postmodern turizm ağının oluşumu, gelişimi ve yayılmasındaki etkilerini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda çalışma konusu, paylaşım kültürünün turizmle ilişkili unsurlarından ulaşım, yeme-içme ve aktivite genelinde ve en büyük ücretsiz oda paylaşım platformu olan CouchSurfing’in İzmir yansımaları özelinde ele alınmıştır. Nicel (398 anket) ve nitel (8 görüşme) çalışma kapsamında, çalışmanın temel amacı ve bununla ilişkili sorgulamalar gerçekleştirilmiş ve ele edilen bulgular, alt başlıklar halinde verilmiştir.

Alan çalışma neticesinde eğitim seviyesi yüksek Y kuşağı bireylerinin ağırlığını oluşturduğu, yerel ve turistin konumlarının değiştiği, paylaşım kültürünün yaşam tarzına dönüştüğü, turizmin kişisel gelişim temelli görüldüğü, sosyo-kültürel öğelerin birincil motivasyon kaynağı olduğu, akranlar arasında uzun soluklu ilişkilerin kurulduğu ve seyahatin birleştiriciliğinin ortaya çıkarıldığı yeni bir turizm ağının varlığı saptanmıştır. Bununla birlikte, postmodern turizmin konaklama ihtiyacının yerel sakinlerin konutlarında ücretsiz bir şekilde karşılanması, sürdürülebilir turizmi ve turizmde demokratikleşmeyi de beraberinde getirmektedir. Ayrıca geleneksel turizm koridorunun dışına çıkıldığı, konaklama arzının niceliksel-niteliksel olarak arttığı-çeşitlendiği de bir diğer önemli bulgudur. Örneğin İzmir’de modern turizm endüstrisinin konaklama arzı, 2017 itibariyle 265 tesis ve 50.486 yatak kapasitesinden oluşmaktayken, Temmuz 2017’de paylaşım konutlarının sayısı 27.711, yatak kapasitesi ise 55.442 ile 83.133 arasındadır. Modern ve postmodern turizmin konaklama arzının mekânsal dağılımı yapıldığında geleneksel konaklamaların deniz-kum-güneş ve kültürün iç çekirdeği ağırlıklı kıyı-kitle ilişkili destinasyonlarda (%67 diğer, %33 merkez ilçeler), paylaşım konutlarının ise yerel odaklı gerçek yaşam alanlarında (%92 merkez, %8 diğer ilçeler) yoğunlaştığı tespit edilmiştir.