A General Overview On Mastitis In Small Ruminants


Erdoğan Ataç F. , Öziş Altınçekiç Ş.

3rd INTERNATIONAL CONFERENCE on FOOD, AGRICULTURE and VETERINARY, İzmir, Turkey, 19 - 20 June 2021, pp.246

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • City: İzmir
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.246

Abstract

KÜÇÜKBAŞ RUMİNANTLARDA MASTİTİSE GENEL BİR BAKIŞ

Dr. Öğr. Üyesi Şeniz ÖZİŞ ALTINÇEKİÇ (Orcid No: 0000-0001-9044-8092)

Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü

*Dr. Arş. Gör. Funda ERDOĞAN ATAÇ (Orcid No: 0000-0002-6681-212X)

Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü

ÖZET

Sağlıklı hayvanlardan yüksek kaliteli süt üretiminin sağlanması, süt hayvanı yetiştiricilerinin birincil hedefidir. Bununla birlikte, onlarca yıldır kontrol programları uygulanmasına rağmen, mastitis halâ süt hayvanlarının en sık görülen ve ekonomik açıdan en zor hastalığı olmaya devam etmektedir. Türkiye’de koyun ve keçilerde genellikle sağımın elle yapılıyor olması memede yaralanma ve çevresel patojenlere maruz kalma riskini artırarak meme sağlığını olumsuz etkilemektedir. "Meme sağlığı" terimi, memeyi yüksek kaliteli süt üretebilmesi için sağlıklı tutan önlemleri ifade eder. Bu nedenle meme sağlığı yönetimi, kaliteli süt üretiminin ayrılmaz bir bileşenidir ve insan tüketimine yönelik kaliteli süt üretiminin her aşamasını kapsamaktadır. Mastitis, meme bezinin iltihaplanması ve memenin anatomisi ve/veya fizyolojisinde değişiklik anlamına gelmektedir. Mastitis, süt kalitesinde ve miktarında azalma ile birlikte antibiyotik kullanımına ve veteriner hekim hizmetlerine bağlı olarak artan maliyetler nedeniyle küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinde önemli ekonomik kayıplara sebep olmaktadır. Bununla birlikte mastitis olgularının sık görüldüğü küçükbaş sürülerinde anaların yeterince kolostrum sağlayamaması sonucunda kuzu ve oğlaklarda düşük canlı ağırlık gözlenmekte veneonatal enfeksiyonların görülme oranı da artmaktadır. Mastitislerin tanısında kullanılan teşhis yöntemleri hastalığın seyrine göre değişmektedir. Bu hastalığa çeşitli bakteriyel etkenler neden oluyorsa da hastalığın oluşumunda hazırlayıcı faktörlerin rolleri büyüktür. Bu faktörler; düzenli ve iyi bir sağımın yapılamaması, hijyenik olmayan çevre, kirli barınaklar, memelerin sarkık ve gevşek olması, meme başlarının çok iri olması, meme kanallarının dar veya uçlarının kör olmasıdır. Ayrıca koyun ve keçilerin meralarda yetiştirilmesiyle ilgili olarak memelerin daha sık ve kolay yaralanması da küçükbaş mastitislerinin oluşumunda etkilidir. Mastitisin tedavisi patojene göre değiştiğinden, başarılı klinik mastitis tedavisi, ilgili patojenin doğru tanımlanması da dahil olmak üzere erken teşhise ve uygun tanıya dayanır. Klinik mastitislerde memelerin ve sütün klinik, fiziksel ve bakteriyolojik muayenesi yapılırken özellikle subklinik mastitislerin teşhisinde somatik hücre sayımı, sütün elektriksel iletkenliğinin ölçülmesi, sütteki enzimlerin ve minerallerin ölçülmesi esasına dayalı olan biyokimyasal yöntemler kullanılmaktadır. Bu yazıda koyun ve keçilerde mastitisin etiyolojisi, epidemiyolojisi, risk faktörleri, tanı yöntemleri, tedavisi, kontrol ve korunma stratejileri derlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Dişi koyun, dişi keçi, meme sağlığı, somatik hücre sayısı