Debi-Süreklilik Eğrilerinin Bölgeselleştirilmesi: Gediz Havzası Örneği


Aşıkoğlu Ö. L. , Narin T.

10. Ulusal Hidroloji Kongresi, Muğla, Türkiye, 9 - 12 Ekim 2019, cilt.1, no.1, ss.437-446

  • Cilt numarası: 1
  • Basıldığı Şehir: Muğla
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.437-446

Özet

Su kaynakları çalışmalarında özellikle biriktirmesiz hidroelektrik tesislerinde, su alma yapılarında ve su kalitesi ile ilgili çalışmalarda kullanılan debi-süreklilik eğrisi (DSE), bir akarsuda debi ile bu debinin belli bir periyotta eşitlendiği veya aşıldığı zaman yüzdesini gösteren grafiktir.

Bu çalışmada, Türkiye’nin batısında yer alan Gediz Havzasındaki önemli akarsuların debi süreklilik eğrileri (DSE) özellikle kuruyan akarsularda sağlıklı sonuçlar veren Yıllık Yüzdeler metoduyla elde edilmiştir. Daha sonra debi-süreklilik eğrilerindeki belli olasılıklı debilerin (Q0,05, Q0,50, Q0,95) önemli havza büyüklükleriyle değişimi regresyon metoduyla irdelenmiştir. Zamanın %5, %50 ve %95 olasılıklarına karşılık gelen bu akım değerlerinin havzanın en önemli özelliklerini ifade eden ortalama eğim, ortalama yükseklik ve yağış alanı büyüklükleriyle güçlü regresyon ilişkisine (R20,05=0,982, R20,05=0,987, R20,05=0,981) sahip olduğu saptanmıştır. Böylelikle özellikle akım ölçümü yapılamayan veya eksik verisi bulunan proje noktalarında belli olasılıklı (%5, %50 ve %95 gibi) akımların, önemli havza büyüklüklerinden başarılı bir şekilde tahmin edilebileceği gösterilmiştir.

 

Anahtar Kelimeler: Debi-süreklilik eğrileri, Gediz havzası, Yıllık yüzdeler metodu

The flow-duration curve (FDC) used in water resources studies, especially in non-accumulating hydroelectric facilities, water intake structures and water quality studies, is the graph showing the percentage of the time where the flow is equalized or exceeded during a certain period in a stream.

In this study, flow duration curves of the major rivers in Gediz Basin are obtained using Annual Percentage method which gives successful results especially for drying rivers. Then, the relationship between the flow rates of certain probabilities (Q0,05, Q0,50, Q0,95) and significant watershed characteristics was examined by regression method. These flow values, which correspond to 5%, 50% and 95% probability of time, have strong regression relationship with mean slope, average elevation and precipitation area of the basin (R20,05=0,982, R20,05=0,987, R20,05=0,981). Thus, it has been shown that flows of certain probabilities (5%, 50% and 95%) can be estimated successfully from the important watershed characteristics at project points where there is no flow measurement or the data is missing.

Keywords: Flow-duration curves, Gediz basin, Annual percentages method.