Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Materyallerinde Değerler Eğitimi


Bilir Seyhan G. , Karabay Ş.

IVth International Eurasian Educational Research Congress, Denizli, Türkiye, 11 - 14 Mayıs 2017, ss.61-62

  • Basıldığı Şehir: Denizli
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.61-62

Özet

Problem Durumu

Erken dönemde çocuklarla çalışan öğretmenlerin çocukların yaratıcılıklarını desteklemeleri, onlara özgür ve

keşfedebilecekleri bir ortam sunmaları beklenmektedir. Bu bağlamda, öğretmenler sağlayacakları özgür ve yaratıcılığın

gelişmesini destekleyen bir eğitim ortamıyla çocukların sorumluluk sahibi olmalarını ve uygun durumlarda karar vermelerini

ve keşfedebileceklerini destekleyebileceklerdir (Fox & Schirrmacher, 2014). Bu noktada, okul öncesi öğretmenlerinin

çocukların yaratıcılıklarını geliştirme konusunda donanımlı olmaları ve eğitim ortamında çocukların yaratıcılıklarını

desteklemeleri gerekmektedir. Okul öncesi öğretmenleri, eğitim ortamlarına çocukların üretebilecekleri, düşünebilecekleri ve

verimli vakit geçirebilecekleri bir şekil verme görevine sahiptirler.

Okul öncesi öğretmenlerinin çocukların gelişimlerini ve öğrenmelerini destekleme, yaratıcılıklarını geliştirme gibi görevlerinin

yanında, çocukları toplumsal yaşama hazırlamak için sahip oldukları bir takım görevleri de bulunmaktadır. Özellikleri gereği

sosyal bir varlık olarak nitelendirilen insan, içinde bulunduğu toplumun kültürünü edinerek bu topluma uyum sağlamakta ve

bu toplumun bir parçası haline gelmektedir. Toplumsal kültürün öğeler olarak sayılabilecek inançlar, fikirler ve normlar,

toplumsal yapı içerisinde birer değer olarak ifade edilmektedir (Tural, 1992). Eğitim ve toplumsal düzeni uzun yıllardır

etkileyen değer kavramı modern toplumu oluşturan en önemli manevi kaynaklar arasında kendisine yer bulmaktadır

(Beachum, McCray, Yawn & Obiakor, 2013). Bireylerin duygu, düşünce ve davranışlarıyla yakından ilişkisi bulunan (Kuşdil &

Kağıtçıbaşı, 2000) değerler, bireylerin çevreleri, kültürel özellikleri, deneyimleri ve eğitimleri gibi pek çok faktör nedeniyle

farklılık gösterebilir (Uyanık Balat & Dağal, 2006). Pek çok şeyin temelinin atıldığı dönem olarak nitelendirilen erken yıllar,

çocukların değerlere ilişkin ilk bilgileri edindikleri dönem olarak da ifade edilebilir (Baloğlu & Balgalmış, 2005; Uyanık Balat &

Dağal, 2006). Özellikle okul öncesi dönemde, değerlere yönelik doğru bilgileri edinecek çocukların kendi ve başkalarının

değerlerinin farkında olan ve bu değerlere saygı duyan yetişkinler olmaları beklenmektedir. Bu bağlamda, bu dönemde

değerler ile ilgili edinilecek etkili deneyimlerin değerlere saygılı bir neslin yetişmesine katkı sağlayacağı ifade edilebilir. Bu

katkının en üst düzeye ulaşmasını ve çocukların değerleri doğru şekilde öğrenmesini sağlayabilecek en etkili kişilerden biri

okul öncesi öğretmenleridir. Öğretmenlerin mesleki yaşamlarında değerler eğitimi konusunu işlevsel bir şekilde ele alabilmesi

için lisans eğitimlerinde bu konulara yönelik dersler almaları ve bu konularda deneyim kazanmaları beklenmektedir.

Tüm bu bilgiler ışığında, bu çalışma kapsamında Temel Eğitim Bölümü, Okul Öncesi Öğretmenliği lisans programında

yürütülmekte olan “Yaratıcılık ve Geliştirilmesi (3.sınıf)” dersi kapsamında, “değerler eğitimi” teması çerçevesinde öğretmen

adaylarının ürettikleri ve okul öncesi eğitimde yer alan etkinliklerde kullanılabilecek yaratıcı eğitim materyalleriyle ilişkili özgün

örnekleri tartışmak amaçlanmaktadır. Böylelikle, öğretmen adaylarının yaratıcılığın desteklenmesi konusunda bilgiler

edinirlerken, değerler eğitimi konusunda da deneyim kazanmaları için bir fırsat yaratılmaya çalışılmıştır.

Araştırma Yöntemi

Bu çalışma, nitel bir çalışma olarak yürütülmüştür. Çalışma kapsamında doküman inceleme yöntemi kullanılarak veriler elde

edilmiştir. Doküman incelemesi, öğrenciler tarafından yapılan ödevleri, ders planlarını, girilen sınavları, öğretmen ve

öğrencilerin kullandıkları kitapları incelenmek amacıyla sıklıkla kullanılan bir yöntemdir ve bu bağlamda eğitim alanında

sıklıkla kullanılan bir yöntem olarak ifade edilebilir (Baş & Akturan, 2008; Yıldırım & Şimşek, 2008). Bu bilgilere dayanarak

araştırmacılar bu çalışmada, Yaratıcılık ve Geliştirilmesi dersi kapsamında öğretmen adayları tarafından geliştirilmiş olan

değerler eğitimi temalı materyallerin tanıtımı amacıyla doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Bu temanın altında çeşitli

konular tartışılmış, çeşitli araştırmalar yapılmış ve ele alınacak değerler öğretmen adaylarıyla birlikte belirlenerek bunlar

üzerinden çalışmalar yürütülmüştür. Ege Üniversitesi Eğitim Fakültesi Okul Öncesi Öğretmenliği Anabilim Dalı’nda öğrenim

gören öğretmen adayları, 2016 – 2017 eğitim yılında aldıkları Yaratıcılık ve Geliştirilmesi dersinde okul öncesi eğitimde

yaratıcılık, yaratıcılığın kullanımı ve yaratıcı ürünler geliştirme konusuyla ilgili bilgilendirilmişlerdir. Erken çocukluk eğitiminde

yaratıcılık kapsamında ele alınabilecek özgün materyaller öğretmen adaylarıyla paylaşılmış, böylelikle öğretmen adaylarının

bu konuda somut örnekler görmeleri sağlanmış ve kendi tasarımları için bir temel oluşturabilmeleri için bir eğitim ortamı

sunulmuştur. Okul öncesi dönemde ele alınabilecek değerler çerçevesinde, öğretmen adayları araştırmacıların rehberliğinde

düşünsel bir süreç yaşamışlar, yaratıcı yollarla çeşitli tasarımlar üzerinde düşünmüşler, kendi tasarımlarını çizmişlerdir.

Ayrıca, tüm grubun yaratıcılığını destekleyecek şekilde öğretmen adaylarının tasarımlarını arkadaşlarıyla paylaşmaları ve

tasarımları üzerinde fikir alış verişi yapmaları sağlanmıştır. Bu süreçte öğretmen adayları tarafından ortaya çıkarılan ürünler

araştırmacılar ve tüm grupla birlikte değerlendirilmiş ve süreçle ilişkili görüşleri grup olarak tartışılmıştır.

Beklenen/GeçiciSonuçlar

Bu çalışma kapsamında, Yaratıcılık ve Geliştirilmesi dersinde okul öncesi öğretmen adaylarının ortaya çıkardıkları ürünler

tanıtılmıştır. Materyallerin yanı sıra, bu ürünlerin ortaya çıkarılma sürecinin de paylaşılması hedeflenmiştir. Okul öncesi

öğretmen adaylarına değerler eğitimi teması altında yaratıcılıklarını ortaya çıkarabilecekleri, kullanabilecekleri ve geliştirebilecekleri bir eğitim ortamı ve etkili bir deneyim fırsatı sunulmaya çalışılmıştır. Öğretmen adaylarına yaratıcılık ve değerler konusundaki orijinal görseller, yeni fikirler ve tartışma fırsatı sunulmuştur. Bu bağlamda, öncelikle öğretmen adaylarının kendi yaratıcılıklarını keşfetmeleri ve daha sonra okul öncesi çocuklarının yaratıcılıklarını geliştirebilmeleri için bir temel oluşturmaları hedeflenmiştir. Ayrıca, öğretmen adayları çocuklarla çalışabilecekleri değerler konusunda fikir sahibi olmuşlar, çeşitli araştırmalar yapmışlar ve bu konuda ürün ortaya çıkarmak adına yaratıcı bir süreç içerisine girmişlerdir. Tüm bu bilgiler ışığında, bu sürecin öğretmen adaylarının gelişimleri için eğitsel bir değer taşıdığı düşünülebilir.

Anahtar Kelimeler: okul öncesi eğitim, yaratıcılık, değerler eğitimi