Hz. Ali’ye Ait Yüz SözünManzum Bir Tercümesi


Ceyhan A., Özdemir M.

Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, no.10, pp.229-274, 2013 (Refereed Journals of Other Institutions)

  • Publication Type: Article / Article
  • Publication Date: 2013
  • Title of Journal : Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi
  • Page Numbers: pp.229-274

Abstract

Türk edebiyatı tarihinde Hz. Muhammed’in dört halifesinin hayatı ve şahsiyeti çevresinde meydana gelen methiye, hilye, menkıbe gibi birtakım edebî türler vardır. Anılan halifelere ait özlü sözlerin derleme, tercüme ve şerhi mahiyetindeki eserler de bahis konusu edebî türlerden birini teşkil eder. Bu çalışmada Hz. Ali’ye nispet edilen ve meşhur Arap âlimi Câhız (ö. 255/869) tarafından seçildiği rivayet edilen yüz veciz sözün Türkçe manzum bir tercümesi tanıtılmakta ve tenkitli metni sunulmaktadır. Eserin tespit edilebilen yazma nüshalarında mütercim adı ve tercüme tarihi konusunda herhangi bir bilgi yoktur. Bu nüshalara göre, Sad Kelime’yi nazmen Türkçeye çeviren şair, eseri için mukaddime, sebeb-i telif ve hatime gibi bahisler yazma gereği duymamış; yüz Arapça vecizeyi birer kıt’ayla Türkçeye tercüme etmekle yetinmiştir. Bununla birlikte, nüshaların en eski tarihli olanı ve dil hususiyetleri, çevirinin tahminen 15. asırda veya 16. asır başlarında yapılmış olabileceğini düşündürmektedir. Eserin bilinen nüshalarının üçünde kayıtlı Farsça kıt’alar, Reşîdüddîn Vatvat’ın Hz. Ali’ye ait yüz sözün tercüme ve şerhi konusundaki “Matlûbu Külli Tâlib Min Kelâmi Emîri’l-mü’minîn Alî bin Ebî Tâlib” adlı kitabında yer alan şiirleridir. İsmi meçhul şairimiz, anılan eserde yüz söze dair mensur Arapça ve Farsça tercümelerle açıklamaları dilimize nakletmeksizin Farsça kıt’aları aynı şekilde Türkçeye çevirmiştir.