İZMİR KADİFEKALE (SMYRNA AKROPOLİSİ) BİZANS SARNICI BULUNTUSU (2015) SERAMİK ÖRNEĞİ IŞIĞINDA GEÇ BİZANS SIRLI SERAMİKLERİNDE HEKSAGRAM (DAVUD YILDIZI) SEMBOLÜ


Maktal Canko D. Y.

Akademik Hassasiyetler, cilt.6, ss.85-107, 2019 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Cilt numarası: 6 Konu: 6
  • Basım Tarihi: 2019
  • Dergi Adı: Akademik Hassasiyetler
  • Sayfa Sayıları: ss.85-107

Özet

İlk insanların simsiyah gecede yönlerini bulmalarını sağlayan bir kılavuz,

günlerini aydınlatan bir yaşam kaynağı olan yıldızlar, ilahi rehberlik, koruyuculuk

ve umudu simgeleyen son derece önemli semboller olmuşlardır. Hıristiyanlıkta yıldız

motifi, ilahi rehberlik ve koruma sunan Beytüllahim Yıldızı ile sembolleştirilmiştir.

İki eşkenar üçgenin düz ve ters olarak birbirine geçmeli bir şekilde üst üste

yerleştirilmesiyle oluşturulan altı kollu yıldız sembolü, heksagram (Davud Yıldızı)

olarak adlandırılmaktadır. Üst üste kesilmiş ve ayrılmaz bir şekilde birbirinin içine

geçmiş iki üçgen, iyi ve kötünün dolayısıyla tüm zıtlıkların evrende sonsuz bir döngü

ile birbirine bağlı olmasını simgeler. Zıtlıkların birliğini temsil eden heksagram,

makrokosmosun sembolüdür. Sembole yüklenen anlamlar Kral Davud ve oğlu

Süleyman efsaneleri ile birleşince kötülüklerden koruyan apotropeik bir motife

dönüşmüştür. Eski çağlardan beri apotropeik anlamından dolayı en sık kullanılan

motiflerden biri olan heksagram, Bizans sanatında da kullanılmıştır. Geç Bizans

dönemi seramiklerinde bu sembol sıkça görülmektedir. Bu makalede heksagram

motifiyle bezenen geç Bizans dönemi sırlı seramikleri belirlenerek motifin kullanımı

incelenmiş, bezeme ve stil özelliklerine göre gruplandırılmıştır. İzmir Kadifekale

Bizans sarnıcı 2015 kazısından ele geçen heksagram motifli seramik kaide parçası

tanıtılmış, bu parçanın gruplanan Bizans sırlı seramiklerindeki yeri belirlenmiştir