Türkiye'de Uluslararası İlişkiler Disiplininde Transatlantik İlişkiler Çalışmalarının Yeri


Kocamaz S.

KTÜ 3. Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Kongresi, Trabzon, Türkiye, 12 Eylül 2019 - 13 Şubat 2020, ss.61-62

  • Basıldığı Şehir: Trabzon
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.61-62

Özet

TÜRKİYE’DE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DİSİPLİNİNDE TRANSATLANTİK İLİŞKİLER ÇALIŞMALARININ YERİ

Sinem ÜNALDILAR KOCAMAZ Ege Üniversitesi

Özet

Uluslararası ilişkiler bölümünün önemli çalışma konularından birisi de ABD ve Avrupa devletleri arasında, ortak değer ve çıkarlara dayalı, 2. Dünya Savaşı’ndan sonra kendi kurumsal mekanizmalarını oluşturan ve uluslararası sistemin inşası açısından belirleyici olan transatlantik ilişkilerdir. Transatlantik ilişkilerin önemli ayaklarından birisinin de güvenlik alanı olduğu düşünüldüğünde NATO’nun, literatürde kendisine geniş yer bulan çalışma konularından olduğu görülmektedir. Bu bağlamda Soğuk Savaş döneminde en parlak yıllarını yaşayan, Soğuk Savaş sonrasında yeniden biçimlenen, Irak Savaşı yüzünden keskin ayrılıkların oluştuğu ve 2008 ekonomik krizinden bu yana ciddi bir kırılma yaşanan transatlantik ilişkiler, uluslararası ilişkiler disiplini tarafından, sıklıkla ele alınan konu başlıklarından olmuştur. Dolayısıyla bu alanda kaleme alınmış hacimli bir uluslararası literatür bulunmakta, özellikle Transatlantik Çalışmalar kürsüleri ve düşünce kuruluşlarının faaliyetleri çerçevesinde konu ile ilgili ciddi bir birikim ortaya çıkmaktadır. Türkiye’de transatlantik ilişkiler çalışmaları ise genellikle ülkenin transatlantik güvenlik çerçevesinde Batılı müttefikleri ile olan ilişkileri bağlamında ele alınmıştır. Bu açıdan dünya literatüründe yer alan konu başlıkları ile kıyaslandığında transatlantik ilişkiler, Türk dış politikasındaki yeri ve Türkiye’nin NATO ile olan ilişkileri bağlamında incelenmiştir. Türkiye’deki çalışmaların, transatlantik ilişkilerin önemli aktörü olan siyasielitlere yönelik değerlendirmeler, sosyolojik, kültürel ve ekonomik analizler yerine güvenlik üzerine odaklandığı görülmektedir. Bu bağlamda transatlantik ilişkilerin uluslararası literatürde ele alınması ile Türkiye’de oluşan literatür arasında önemli bir fark göze çarpmakta, Türk akademisinin Avrupa devletleri ile ABD arasındaki ilişkileri yüzeysel analizlerle ele aldığı görülmektedir. Bununla birlikte Türkiye’de transatlantik çalışmaların daha ciddi biçimde incelenmesi bu alanda çalışan düşünce kuruluşlarının sayısındaki artış ile de bağlantılıdır. Özellikle Türkiye’nin AB üyeliği süreciyle birlikte, Batı ittifakı ile bütünleşme çabası ile artan ivme çalışmaların artması açısından da belirleyici olmuştur. Bu çalışmada uluslararası literatürde transatlantik ilişkiler konusunda yapılan çalışmaların dönemsel olarak yoğunlaştığı  konular, kavramsal çözümlemeler ile Türkiye’de bu alanın gelişim süreci ve literatürdeki yeri karşılaştırmalı olarak ele alınacak bu alanda yapılan çalışmalar tasnif edilerek Türkiye’nin alana sağladığı katkı literatür taraması ile sağlanacaktır. Uluslararası ilişkiler alanının önemli çalışma konularından birisinin ülkemizdeki kısıtları, gelişme potansiyeli ve konunun çalışılmasının Türkiye açısından önemi ortaya konulmaya çalışılarak geleceğe yönelik bir perspektif sunulmaya çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Transatlantik İlişkiler, NATO, ABD, Türkiye, Güvenlik