Geçmişten Günümüze Tercih Edilen Oyun Oyun Materyalleri ve Mekanlarının Değişim Süreci


Karabay Ş. , Ası D. , Bilir Seyhan G.

IIIrd International Eurasian Educational Research Congress, Muğla, Türkiye, 31 Mayıs - 03 Haziran 2016, ss.868-869

  • Basıldığı Şehir: Muğla
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.868-869

Özet

ÖZET

Eğitim felsefecisi Carlotta Lombrosso, 1896’da oyunu şöyle tanımlamıştır; “Oyun, çocuk için bir iştir; çalışmanın yetişkin için

olduğu gibi oyun da çocuk için ciddi ve önemlidir; oyun çocuğun gelişim araçlarından biridir ve nasıl bir ipek böceği sürekli

olarak yaprak yeme gereksinimi duyuyorsa çocuk da oyun oynama gereksinimi duyar.” Oyun materyalleri ise; adından da

anlaşılacağı üzere çocukların oynamalarına yardımcı olmak ve oyunlarında kullanmak üzere çocuklar ya da yetişkinler

tarafından geliştirilmiş, kurgulanmış gerçek ya da hayali işlerliğe sahip araç ya da düzeneklerdir (Oktay, 2002).

Oyun ve onun aracı oyuncak çocuğun hayatının önemli bir kısmını oluşturur; kişilik ve yeteneklerini geliştirmesine fırsat

yaratarak onu erişkin dünyasına hazırlar (Saracho, 2003). Gelişim basamaklarındaki ilerleme ile birlikte oyun ve oyuncak, oyun

alanı kavramında ve seçiminde de değişiklikler ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle oyun ve oyuncak ve oyun alanı kullanımını

ayrıntılı olarak değerlendirebilmek önem kazanmaktadır.

Oyun, bütün yaşamın içinde olan bir faaliyettir. Yapıları, özellikleri, oyunlarda kullanılan oyun malzemeleri, toplumdan topluma,

çağdan çağa değişse de çocuğun olduğu her yerde oyun bulunmaktadır ve oyunun değişmeyen evrensel bir özellik taşıdığı

görülmektedir (Erşan, 2006). Çocukların gelişiminin erken dönemde desteklenmesi, çocuklara bol uyarıcı bir çevre ve fırsatların

sunulması, yaşamlarını doğrudan ve olumlu bir şekilde etkilemektedir. Çocukların düzenli ve sağlıklı bir gelişim geçirebilmeleri

için uykuya, beslenmeye ne kadar ihtiyaç duyarlarsa oyuna da o kadar ihtiyaç duymaktadırlar (İnan, 2011; Kandır, 2000; 2001).

Oyun ve oyuncağın geçmişi insanlık tarihi kadar eski olduğu bilinmektedir. Tarih boyunca çocuklar oyunlarını kendileri

bulmuşlar ya da çevresinde gördüğü büyüklerin oyunlarını değiştirerek uyarlamışlardır. Bugün bilinen bir çok oyunun eski

çağlarda da oynandığı ve bu oyunların genel olarak taşla oynandığı bilinmektedir. En eski oyunun ise “Beş taş” olduğu

bilinmekle beraber, bu tür oyunların farklı kültürlerde taş yerine farklı malzemelerle örneğin; aşık kemikleriyle oynandığı da

görülmektedir. Bütün bu eski oyunlar günümüzde bilinen oyunların temelini oluşturmaktadır (Akandere, 2004; Doğanay, 1998).

Hızlı kentleşme sonucunda kadının iş hayatındaki rolü, sokaklardaki trafik faktörü, ebeveynlerin iş yükünün artması ve gelişen

teknoloji ile birlikte çocukların dışarıda oynamak yerine evde bakıcı ya da tek başlarına yapılandırılmış ve yaratıcılığa katkısı

olmayan oyunlar oynadıkları görülmektedir. Geçmişten günümüze doğru oynanılan oyunlar incelendiğinde; sokakta oynanılan

bedensel, zihinsel, bilişsel ve sosyal yönlerden çocukları geliştiren oyunların yerini artık iç mekanlarda oynanılan gelişim

dönemlerine çok fazla katkısı bulunmayan oyun ve oyun materyalleri almıştır.

Bu çalışmada geçmişten günümüze oynanan oyunlar, seçilen oyun alanları ve tercih edilen oyuncakların değişim sürecini

incelenmektir. Bu çalışma geçmişten günümüze uzanan süreçte farklı yaş gruplarının yer aldığı kazara örneklem yöntemiyle

seçilen grupların oyun, oyuncak ve oyun alanlarının seçimindeki değişimi göstermeyi amaçlamaktadır.

Bu çalışma, geçmişten günümüze uzanan süreçte farklı yaş gruplarının (4 - 6 yaş, 7 - 12 yaş, 13 – 21 yaş, 22 - 40 yaş, 41 - 65

yaş, 65 yaş ve üzeri) yer aldığı örneklem gruplarının oyun aktiviteleri, oyun materyalleri ve oyun mekanları seçimindeki değişimi

göstermeyi amaçlayan betimsel bir çalışma modelidir. Araştırmanın evrenini, 2013-2014 öğretim yıllarında il sınırlaması

getirilmeden Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı ilköğretim okulları, Bağımsız Anaokulu, Ege Üniversitesi öğrencileri ve araştırmanın

yapıldığı çevrede bulunan kişiler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise, çalışmanın amacı doğrultusunda kolay

ulaşılabilir durum örneklemesi yöntemiyle seçilmiş ve belirli yaş aralıklarında bulunmakta olan 1012 kişi oluşturmuştur.

Örneklemin belirlenmesinin ardından, Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı okullarda uygulanabilmesi için gerekli izinler alındıktan

sonra bu okullara gidilerek çalışma hakkında bilgi verilmiş, okul müdürü ve öğretmenler ile görüşülmüştür. Diğer yaş grupları

için araştırmacılar kolay ulaşılabilir durum örneklemesi yöntemini kullanarak yakın çevrelerinde bulunan kişilere ulaşmışlardır.

Araştırma kapsamında veri toplama aracı olarak “Oyun Tutumları Anketi” kullanılmıştır. Kullanılan bu “Oyun Tutumları

Anketi”nin ilk iki sorusunda tercih edilen oyun mekanları araştırılmıştır. Anketin 3. ve 4. sorularında ise en çok keyif alınan oyun

aktiviteleri ve oyun materyallerinin önemine göre sıralanması istenmiştir. Araştırmanın son sorusunda oyun aktivitelerinin içeriği

ve bu aktiviteler sırasında neler hissettikleri de ele alınarak bireylerin oyun sırasındaki duygu durumlarıyla ilgili görüşler de

alınmıştır. Araştırma verileri araştırma kapsamında yer alan toplam 3 ilköğretim okulu, 1 bağımsız anaokulu ve araştırma

öğrencilerinin çevrelerinden 1012 kişi araştırmaya dahil edilmiştir. Elde edilen verilerin istatiksel analizinde SPSS 16 paket

programı kullanılmıştır.

Yürütülmüş olan bu araştırma kapsamında, 6 farklı yaş grubundan toplamda 1012 kişiye ulaşılarak geçmişten günümüze tercih edilen oyun, oyun materyalleri ve oyun mekanlarının değişim süreci ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Elde edilen bulgular incelendiğinde, yaş gruplarına göre oyun, oyun materyalleri ve oyun mekanlarında değişiklikler olduğu görülmektedir. Bu bağlamda, hızla değişen yaşam şartları nedeniyle çalışma kapsamında ele alınmış olan başlıklardaki tercihlerin de değişmiş olduğu ifade edilebilir. Ayrıca, çalışmada çok farklı yaş gruplarıyla çalışmış olması yaş faktörünün bireylerin oyun, oyun materyalleri ve mekanları konularındaki tercihlerinin değişim sürecini ortaya çıkarması sağlanmıştır. Bu nedenle, bu araştırmanın oyun konusuyla ilgili çalışan akademisyenlere ve eğitimcilere geniş bir çerçeve sunması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler : oyun, oyun materyalleri, oyun mekanları