Güney Louisiana Kreole kültüründe inanışlar, kimlik ve bellek


Creative Commons License

Denizarslanı Y.

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, ss.207-228, 2019 (Hakemli Üniversite Dergisi)

  • Basım Tarihi: 2019
  • Doi Numarası: 10.29000/rumelide.648852
  • Dergi Adı: RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi
  • Sayfa Sayısı: ss.207-228

Özet

Güney Louisiana bölgesi, on beşinci yüzyıldan itibaren transatlantik sömürgeciliğin beşiği olan

Karayipler’den aldığı Akdeniz, Afrika ve Latin Amerika kültürlerinin kavşak noktası olmuştur. Bölge,

Fransız ve İspanyol sömürgeciliğinden miras Katolik-Kreole kültürüne özgü toplumsal

tabakalaşması, yerel kimliğinde barındırmakta olduğu çeşitli inanışların ve ırkların melezliği ile

günümüz Amerika Birleşik Devletleri’nin özel bir kültürel yöresidir. Güney Louisiana, 1803’ten

itibaren Amerika Birleşik Devletleri sınırlarına dâhil edildikten sonra Anglo-Protestan Amerikan

kimliğinin hâkimiyet alanına girmiştir. İç Savaş öncesi köleciliğe dayalı tarımsal üretimi, katı

toplumsal sınıfları, seçkinci siyasi yapısı ve köleci toplumsal yapısının yarattığı ırk ayrımcılığı

sebebiyle diğer Güney eyaletleri ile ortak özellikler taşımaktadır. Bununla birlikte, Güney Louisiana,

önceki Fransız ve İspanyol sömürgeciliğine özgü Katolik-Kreole kültürel mirası ile günümüz

Louisiana eyaleti sınırları içinde bile marjinal bir yerel kimlik olarak varlığını sürdürmektedir.

Portekizce “yerli” anlamındaki criulo kelimesinden türetilmiş olan Kreole tanımı ilk olarak on altıncı

yüzyılda Yeni Dünya’daki ikinci nesil Avrupalı sömürgeci yerleşimci nüfus için kullanılmıştır. Bu

bağlamda, yeni sömürgeci nüfusun Avrupa’daki hanedan anakent kültürlerinden uzaklığını ifade

eden Kreole tanımı sömürgelerde gözlemlenen potansiyel siyasi bir tehdidin de temsili olmuştur.

Daha sonraları Yeni Dünya sömürgelerinde başlayan transatlantik kölecilik ile birlikte Kreole tanımı,

Afrika’dan Amerika’ya getirilen Afrikalı köleler ile Amerika’da doğan ikinci nesil köleler arasındaki

hiyerarşiyi belirlemek için kullanmıştır. Zaman içinde Güney ve Orta Amerika’nın sömürgeci köleci

toplum yapısının doğurduğu Avrupalı, Afrikalı ve Yerli Amerikalıların bir arada yaşam biçimi, Kreole

tanımını hem ırksal hem kültürel bağlamda bir melezlik kavramına dönüştürmüştür. Böylece Kreole

kavramı, günümüz Güney Louisiana’daki yerel inanışlar, kimlikler ve yerel bellek ile bütün, özgün bir

kültürel öge olarak, bu yörenin, Amerika Birleşik Devletleri’nin ana akım siyasi erki ve toplumsal

kimliğinin hâkimiyet alanına karşı direnç göstermesine olanak sağlamıştır. Bu çalışmada, Jewel

Parker Rhodes’un Voodoo Dreams (1993) adlı romanı ve Mona Lisa Saloy’un Red Beans and Ricely

Yours (2005) adlı şiir kitabında Güney Louisiana Kreole inanışları, kimlik algısı ve yerel bellek

unsurları incelenecektir.

Anahtar kelimeler: Güney Louisiana, Kreole, Anglo-Amerikan, sömürgecilik, transatlantik

kölecilik.