Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Gözünden Görsel Sanat Eğitimi ve Estetik


Bilir Seyhan G. , Karabay Ş.

IIIrd International Eurasian Educational Research Congress, Muğla, Türkiye, 31 Mayıs - 03 Haziran 2016, ss.1516-1517

  • Basıldığı Şehir: Muğla
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.1516-1517

Özet

Estetik memnuniyet verici duyusal deneyimlere yönelik farkındalık ve bu deneyimlerin değerinin bilinmesi olarak tanımlanmaktadır. Bir başka ifadeyle, estetik kültür tarafından tanımlanmış olan kriterlere göre sanat eserlerini değerlendirebilme becerisidir (Feeney & Moravcik, 1987). İlk yıllarda, sanat etkinlikleri duyusaldır ve çocuklar kendi yaptıkları çalışmaların diğerleri üzerindeki etkisinin farkında değildirler. Daha sonra bu durum gelişim göstererek değişmektedir. Sanata ilişkin erken yıllardaki deneyimlerin olumlu ve çocuğun gelişim düzeyine uygun olması çocuklar için keyif verici bir nitelik taşıyacaktır. Çocuklar erken yaşlarda güzelliklerle tanışmazlarsa, gelecek yaşantılarında güzelliği fark etme ve güzelliğe değer verme konularında sorunlar yaşabileceklerdir. Çocukların renk, şekil, ses, tat ve doku tercihleri yapmaları estetik seçimlerde bulunmalarının bir örneğidir (Newton, 1995). Estetik gelişimin gerçekleşebilmesi için çocukların evde ve okulda güzel ortamlarda bulunmaları, güzel sanat örnekleriyle deneyim kazanmaları ve gelişimleri için yetişkinlerle sanat ve güzellik, sanatçılar, sanat eserleri ve bu eserlerin yapılışları hakkında konuşmaları gerekmektedir (Douglas, Schwartz & Taylor, 1981; Kinnunen & Einarsdottir, 2013). Bazı araştırmalar, çocukların uygun materyaller, yeterli zaman ve yer ile yetişkin müdahalesi olmadan kaliteli sanatsal etkinlikler yapamayacaklarını ortaya koymaktadır (Bruce, 1998). Bu bağlamda, çocukların sanat ve estetik konusunda bilgi sahibi, kendilerini yönlendirecek ve destekleyecek yetişkinlere ihtiyaçları bulunmaktadır. Erken yıllarda çocuklar üzerinde etkisi olan en önemli yetişkinlerden biri okul öncesi öğretmenleridir. Çocuklar için ilk resmi eğitim kurumu olan okul öncesi eğitim kurumlarındaki öğretmenlerin çocuklar üzerinde olumlu ve olumsuz etkileri göz ardı edilmemelidir. Bu nedenle, okul öncesi öğretmenlerinin lisans eğitimlerinden itibaren sanat ve estetik konularında bilgi sahibi olmaları ve bu konularda uygulamalar yapmaları önemli bir kazanım olarak görülmektedir. Okul Öncesi Öğretmenliği lisans programlarında sanat ve estetik konularına yönelik çok az sayıda ders bulunmaktadır. Bazı programlar ise konuyla ilgili açmış oldukları seçmeli dersler aracılığıyla okul öncesi öğretmen adaylarında bu konularda daha fazla deneyim fırsatı sağlamaktadırlar. Böylelikle, öğretmen adayları öğrenciliklerinden itibaren sanat ve estetik konusunda bilgi sahibi olabilecekler, bireysel olarak estetik bir bakış açısı edinebilecekler, sanat ve sanat eserlerinin önemini kavrayabilecekler ve en önemlisi de mesleki yaşamlarında çocuklar için sanat ve estetik konusunda bir yol gösterici olabileceklerdir. Bu noktada, sanat ve estetik konularında daha fazla sayıda ders almış öğretmen adaylarının bu konulara yönelik düşünceleriyle daha az sayıda ders almış öğretmen adaylarının düşüncelerinin karşılaştırılması bu derslerin etkililiğini ortaya koymak adına önem taşımaktadır. Bu bağlamda, bu çalışma okul öncesi öğretmen adaylarının sanat ve estetik konularına yönelik almış oldukları derslerin bu kavramlara yönelik düşünceleri üzerindeki etkisini ortaya koymak amacıyla yürütülmüştür. Okul öncesi öğretmen adaylarının sanat ve estetik konularına yönelik almış oldukları derslerin bu kavramlara yönelik düşünceleri üzerindeki etkisini ortaya koymak amacıyla yürütülmüş olan bu çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinde kullanılan desenlerden biri olan fenomenoloji kullanılmıştır. Bu desen yardımıyla katılımcıların bireysel tecrübelerine odaklanmak, bu tecrübelerle ilgilenmek, bireyin algıları ve olaylara yükledikleri anlamları incelemek hedeflenmektedir (Baş & Akturan, 2008; Yıldırım & Şimşek, 2008). Çalışma grubu, Ege Üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü Okul Öncesi Öğretmenliği lisans programında 3.sınıfa ve 4.sınıfa devam eden öğrencilerden belirlenmiş onar öğrenciden oluşmaktadır. İlk grup olan 3.sınıf öğrencilerinden sınıf listesi kullanılarak 10 öğrenci belirlenmiştir. Çalışma okul öncesi öğretmen adaylarının sanat ve estetik konularına yönelik almış oldukları derslerin bu kavramlara yönelik düşünceleri üzerinde yarattığı farklılıkları ortaya çıkarmayı hedeflediği için ikinci grupta bulunan öğrenciler sanat konusunda mümkün olduğunca çok ders almış öğrencilerden seçilmeye çalışılmıştır. Bu nedenle, ikinci gruptaki öğrenciler belirlenirken 4.sınıf öğrencileri arasında daha önceki dönemde “Çocukta Sanat Gelişimi” seçmeli dersini almış olan ve “Çocukta Yaratıcılık ve Sanat Eğitimi” seçmeli dersini almakta olan öğrenciler listelenmiştir. Araştırma kapsamında, öğretmen adayları ile odak grup görüşmeleri yapılması planlamıştır. Bu bağlamda, araştırmacılar tarafından sanat ve yöntem konularında literatür desteği alınarak odak grup görüşmesinde kullanılacak görüşme soruları oluşturulmuştur. Çalışma grubunu sanatla ilgili seçmeli dersleri almış ve almamış öğrencilerin bulunduğu iki farklı grup oluşturduğu için odak grup görüşmeleri iki bağımsız oturum şeklinde yürütülmüştür. Verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu süreçte, ön hazırlık, nitel verileri kodlama, temalara ulaşma, bulguları yorumlama ve sonuçları raporlaştırma aşamaları izlenmiştir. Okul Öncesi Öğretmenliği lisans programında sanat ve estetik konularında seçmeli dersler almış olan öğretmen adaylarının bu dersi almamış akranlarına göre bu konulara yönelik farkındalık geliştirmiş olmaları, bu konuları okul öncesi eğitime nasıl uyarlayacaklarına yönelik bilgi sahibi olmuş olmaları, sanat ve estetik bakışla zenginleştirilmiş materyaller geliştirmiş olmaları ve okul öncesi eğitim sınıflarının düzenlenmesinde sanat ve estetik görüşten yararlanmaları beklenmektedir. Ayrıca, çalışma kapsamında verilerin toplanmasında odak grup görüşmelerinin kullanılmasıyla öğretmen adaylarının bireysel görüşmelere göre daha güvende hissederek kendilerini rahat ifade etmeleri sağlanmıştır. Bunların yanında, sanat ve estetikle ilgili seçmeli derslerin öğretmen adaylarının bu konulardaki birikimlerini zenginleştirmiş olması bu tarz derslerin diğer programlarda da artırılması için bir örnek teşkil edebileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler : okul öncesi öğretmen adayları, sanat ve estetik, odak grup görüşmesi