YABAN ROMANINDA “İMA EDILEN YAZAR” SORUNSALI


Dervişcemaloğlu B.

Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi , cilt.7, ss.56-76, 2020 (Hakemli Üniversite Dergisi)

  • Cilt numarası: 7 Konu: 1
  • Basım Tarihi: 2020
  • Doi Numarası: 10.16985/mtad.752858
  • Dergi Adı: Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi
  • Sayfa Sayıları: ss.56-76

Özet

Tenkit, piyes, mensur şiir, makale, roman, hikâye, hatırat vb. türlerde eser veren Yakup Kadri Karaosmanoğlu, özellikle romanlarıyla Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatına damga vurmuş bir isimdir. Karaosmanoğlu’nun romanları arasında, neden olduğu tartışmalarla en dikkat çekenlerden biri Yaban’dır. İstanbullu bir aydının köylüye bakışını yansıtan roman, özellikle Anadolu köylüsüne bakışı bağlamında yayınlandığı dönem ve sonrasında birçok eleştirinin hedefi olmuştur. Yakup Kadri de gelen eleştiriler üzerine romanını savunma ihtiyacı hissetmiş ve romanın ikinci baskısına bir önsöz yazarak köylülerin aşağılandığı yönündeki iddialara karşı çıkmış, romanda köylülerin cahilliğinden Türk aydınlarının sorumlu olduğunu belirten “tirad”ları örnek göstererek eleştirilere karşılık vermiştir. Yaban romanıyla ilgili tartışmalar daha çok tematik düzeyde kalmış, haklı bir yanı olmakla birlikte bunlar romanın teknik açıdan incelenmesini gölgelemiş ve dolayısıyla romanla ilgili yorumlar yapılırken eserdeki ipuçları ya da verilerden uzaklaşılmasına sebep olmuştur. Bu çalışmada, Yaban romanındaki tartışmaların kaynağı olan hususlar ilk kez Wayne Booth tarafından ortaya atılan ve daha sonra diğer anlatı teorisyenleri tarafından geliştirilen “ima edilen yazar” kavramından hareketle izah edilmeye çalışılacaktır.