TÜRKİYE’DE ORTA ÖĞRETİM KURUMLARI DERS KİTAPLARINDA I. DÜNYA SAVAŞI’ NIN ÖĞRETİMİ


Gölgesiz Gedikler H. , Tekin S.

Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, cilt.18, ss.475-510, 2018 (Hakemli Üniversite Dergisi)

  • Cilt numarası: 18 Konu: 37
  • Basım Tarihi: 2018
  • Dergi Adı: Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi
  • Sayfa Sayıları: ss.475-510

Özet

İnsanlık tarihi savaşlarla doludur ve bu savaşlar adeta toplumsal yaşam döngüsünün bir parçası haline gelmiştir. Kuşkusuz geçtiğimiz yüzyılda yaşanmış olan dünya savaşları, etkileri daha geniş bir coğrafyada ve süreçte hissedildiği için tarihte ayrı bir öneme sahiptirler. 1914 -1918 yılları arasında gerçekleşen I. Dünya Savaşı, yüzüncü yılında çok sayıda araştırmacı tarafından değişik yönleriyle ele alınırken, nasıl öğretildiği ve öğretilmesi gerektiği konusu da yeniden gündeme gelmiştir. Böylesine küresel boyuttaki bir savaşın bir asır sonra Türkiye’de genç nesillere nasıl öğretildiğini ortaya koymayı amaçlayan bu çalışmada, uluslararası alanda konuya ilişkin yapılmış çalışmaların taranmasından sonra, ülkemiz eğitim sisteminde önemli bir öğretim aracı olma özelliğini taşıyan ders kitaplarına odaklanılmıştır. Zorunlu eğitim sürecinde her öğrencinin okumakta olduğu sosyal bilgiler ve tarih derslerinin kitaplarında I. Dünya Savaşı konusu başlığı altında yer alan metinlerin, görsellerin ve etkinliklerin öğrencilerin savaşı küresel, sosyo- ekonomik ve sivil yaşam boyutuyla kavramalarına katkısı incelenmiştir. Ayrıca bu konunun ders kitaplarında ele alınışı, tarih öğretimindeki yeni yaklaşımlar sonucu güncel öğretim programlarında da yer verilmiş olan, alana özgü temel kavram ve becerilerin gelişimini ne ölçüde desteklediği açısından da değerlendirilmiştir. Dokümanların analizinde elde edilen bulgular, Türkiye’de I. Dünya Savaşı konusunun öğretimine ilişkin en azından ders kitapları boyutunda önemli sorunların varlığını ortaya koymaktadır. 

War is commonplace in human history. In fact, wars have become a part of the cycle of social life. Undoubtedly, 20th Century world wars with their effects that were long lasting and felt in a wider geographical area occupy a prominent place in history. In its 100th anniversary, World War I, which took place between 1914 and 1918, has regained popularity among researchers, along with the educators who explore how the subject is taught and better ways to teach it. The aim of this study was to look into how such a global war after a century is taught in Turkey. More specifically, secondary social studies and history textbooks were the topic of our interest. In accordance with this purpose, research literature focusing on teaching about wars was reviewed first. Then, social studies and history textbooks used in the compulsory secondary education system were analyzed in order to reveal how socioeconomic, civic, and global dimensions of the war were presented in texts, illustrations, and teaching activities given under the topic of World War I. This was followed by an examination of how the ways the war were narrated in textbooks, and also whether these ways of narration supported development of basic concepts and skills included in the current history and social studies curricula. Findings showed the presence of significant issues in teaching World War I in Turkish textbooks.