Anlamsal web ve etmen teknolojileri kullanarak sağlık bilgi sistemi geliştirme


Öğrenci: KİBARİYE GÜNEY

Danışman: Rıza Cenk Erdur

Yazılım etmenleri günümüzde bilgi teknolojileri alanının en önemli ve en hızlı gelişim gösteren araştırma alanlarından birisidir. Bir yazılım etmeni, kullanıcısı adına belirli amaçları yerine getirmek üzere davranma yeteneği olan, özerk (otonom) ve amaç yönelimli bir yapıya sahip yazılım bileşenidir. Çok-etmenli sistem ise, tek bir etmenin kendi başına çözemediği veya etkin bir biçimde çözemeyeceğini düşündüğü problemleri birbiriyle işbirliği yaparak eşgüdümlü bir biçimde çözmek için bir araya gelen etmen topluluğudur. Bu çalışmada, anlamsal web ve çoklu etmen teknolojileri kullanılarak, HL7 uyumlu tıbbi veri iletişimi ve akıllı randevu alma süreçlerini yerine getiren çok-etmenli bir sağlık bilgi sistemi tasarlanmış ve gerçekleştirilmiştir. Sistem gerçekleştirilirken FIPA (Foundation For Intelligent Physical Agents) standartlarına uyumlu JADE (Java Agent Development Environment) etmen geliştirme çerçevesi kullanılmıştır. Geliştirilen çok-etmenli sistemde; Merkezi Randevu Sistemini, MedicalNet Sistemini, tıbbi merkezleri, tıbbi merkez içerisinde bulunan departmanları, departman içerisinde çalışan doktorları ve kullanıcıları (hastaları) temsil eden etmenler altı ayrı etmen sınıfından türetilmektedir. Bu etmenlerin her birinin kendilerine özgü davranışları vardır ve bu davranışlarını kullanıcılara ve doktorlara servis sağlamak için yönetmektedirler. Sistemde özerk çalışan etmenlerle, doktorlar tarafından HL7 uyumlu hasta verisine erişilebilmekte ve hasta adına akıllı randevu alma işlemleri gerçekleştirilebilmektedir. Ayrıca, Anlamsal Web teknolojilerinin sunduğu olanaklardan faydalanmak amacıyla, JADE uygulama tanımlı ontoloji ve içerik dili modeli kullanılarak Sağlık Ontolojisi adında basit bir ontoloji geliştirilmiştir. Geliştirilen çok-etmenli sistemde yer alan etmenlerin, birbirlerine kayıtlanma ve akıllı randevu alma aşamasında, bu anlamsal bilgi üzerinde işlem yapması ve birbirleriyle iletişimlerinde bu ontolojiyi kullanmaları sağlanmıştır.