Mobil araçlar için hedef yönelimli etmen geliştirmeye yönelik bir çerçevenin tasarımı ve gerçekleştirimi


Öğrenci: İLKER SEMİH BOZTEPE

Danışman: Rıza Cenk Erdur

Bu tez çalışmasında, mobil araçlar üzerinde çalışacak, FIPA standartlarına uyumlu ve inanç - istek - niyet mimarisine sahip hedef yönelimli bir etmen geliştirme çerçevesi tasarlanmış ve gerçekleştirilmiştir. Bu çerçeve, iletişim altyapısı, FIPA etmen platformu bağlamında desteklenen servisler, inanç - istek -niyet mimarisi desteği ve etmenin inançlarının bağlı veri ortamı ile ilişkilendirilmesi kapsamında dört temel modülden oluşmaktadır.

Geliştirilen çerçevenin iletişim altyapısı, klasik istemci sunucu mimarinin yerine günümüzde sıklıkla kullanılan eşler arası (P2P) mimariye dayanmaktadır. Böylece, her biri birer "eş" olarak tanımlanan mobil cihazların bünyesinde faaliyet gösterecek olan etmenler arasında P2P temelli bir iletişim ve paylaşım altyapısı oluşturulmuştur.

Dağınık ve heterojen etmen sistemlerinin  birlikte-işlerliğine yönelik standartları belirleyen kuruluş olan FIPA, etmen sistemlerinin yönetimi ve etmenler arası iletişim başta olmak üzere çeşitli belirtimler yayınlamıştır. Tez çalışması kapsamında geliştirilen etmen çerçevesinde, birlikte-işlerliği desteklemek amacı ile, FIPA’nın etmen yönetimi referans modeli temel alınmış ve etmenler arasındaki iletişimin sağlanmasında kullanılacak mesaj yapılarının FIPA tarafından belirlenmiş olan standartlar ile uyumlu olması hedeflenmiştir.

Etmen sistemleri alanında en çok bilinen ve çeşitli çerçevelerde kullanılan etmen mimarilerinden birisi inanç - istek - niyet mimarisidir. Bu mimaride, bir etmenin sahip olduğu istekler içerisinden eyleme önüştürülmek üzere benimsenenler etmenin niyetleri olarak nitelendirilmektedirler. İstek ve niyet bileşenleri, etmenlerin gerçekleştirebileceği eylemler için temel bir kaynak niteliğinde olmak suretiyle, etmenlerin hedeflerinin kapsamını oluşturmaktadırlar. Tez çalışması kapsamında gerçekleştirimi yapılan çerçevede de bu mimari desteklenmiş olup, çerçeveyi kullanan geliştiriciler mobil araçlar için inanç - istek - niyet mimarisine sahip hedef yönelimli etmenler geliştirebileceklerdir.

Bir etmenin içerisinde bulunduğu dünya  hakkında bildiği ve inandığı her şey, inanç - istek - niyet mimarisi bünyesindeki inanç bileşeni tarafından temsil edilmektedir. Bu tez çalışmasında geliştirilen çerçeve, literatürdeki inanç-istek-niyet tabanlı mobil araç etmen çerçevelerinden farklı olarak; etmenlerin inançlarını bağlı veri ortamı ve anlamsal veb ontolojilerden de temin edebilmesini sağlayarak BDI mimarisini inanç bileşeninin  gerçekleştirimine yeni bir boyut katmaktadır.

Tez çalışması kapsamında gerçekleştirimi yapılan çerçeve, mobil araçlardaki etmenlerin kendi aralarında ürün alım satımı yapabilmelerini sağlayan bir “açık ihale sistemi” uygulaması kapsamında sınanmıştır.